Normy, które warto znać i przestrzegać – Kompendium wiedzy. EN 207, EN 208, EN 12254.

Zacznę ten artykuł od najważniejszej sprawy jakim jest nasze zdrowie, a dokładnie nasz WZROK.

Uszkodzenia narządu wzroku promieniami lasera, w szczególności klasy IV o dł. fali od 400 nm do 1400 nm są nieodwracalne. Wystarczy jedna bezpośrednia lub odbita wiązka lasera, które dotrze do naszej siatkówki i w przysłowiowej “sekundzie” stracimy nieodwracalnie wzrok.

Promieniowanie poniżej 400 nm i powyżej 1400 nm nie wnika do wnętrza oka, natomiast powoduje uszkodzenie rogówki.

Dlaczego jest to tak bardzo niebezpieczne? Ponieważ promieniowanie laserowe wytwarzane przez takie źródła jak m.in.: Nd:YAG, FIBER (laser światłowodowy), laser Diodowy czy laser Dyskowy są niewidoczne dla ludzkiego oka. Dzieje się tak, ponieważ długości fal jakie generują te lasery nie występują naturalnie w przyrodzie, i my ludzie, i zwierzęta nie potrafimy fizjologicznie się przed tym obronić.

Pierwszym i kategorycznie najważniejszym elementem indywidualnej ochrony operatora lasera jest zabezpieczenie narządu wzroku jakim jest oko przez stosowanie okularów, gogli czy przyłbic specjalnie dedykowanych do pracy z laserem. Ponadto filtry zastosowane w tych środkach ochrony indywidualnej dzielą się i różnią w zależności od rodzaju źródła laserowego, tj. długości fali w jakie generują i stopnia ochrony zależnego od mocy lasera.

Okulary, gogle czy przyłbice do pracy przy laserach muszą być certyfikowane przez odpowiednie instytucje, muszą posiadać znak CE oraz spełniać odpowiednią normę:

Norma EN 207 Ochrona indywidualna oczu. Filtry i ochrony oczu chroniące przed promieniowaniem laserowym – ochrona oczu przed laserem. Europejska norma ma zastosowanie do środków ochrony oczu chroniących przed przypadkową bezpośrednią i odbitą ekspozycją promieniowania laserowego. Zgodnie z normą, przeciwlaserowe okulary ochronne powinna stosować każda osoba pracująca z laserem klasy 1M, 3R, 3B i 4 (PN-EN 207:2017-07) lub przebywająca w jego otoczeniu.

Norma EN 207 zawiera takie informacje jak:

LB – stopień ochrony od LB1 do LB10 (gdzie wartość 10 jest najwyższą możliwą)

180 nm – 1000 µm – Zakres długości fali w jakim okulary są certyfikowane

Tryb pracy lasera:

D– praca ciągła

I – praca impulsowa

R – praca impulsowa o impulsie gigantycznym

M – praca impulsowa z synchronizacją modów

CE– Europejski znak zgodności oraz oznaczenie producenta.

W obszarze stosowania europejskich norm bezpieczeństwa laserowego zabronione jest stosowanie prostego oznaczenia wg. amerykańskiego standardu ANSI, który podaje tylko gęstość optyczną OD.

Norma EN 208 Norma ta dotyczy okularów do ustawiania laserów – justowania. Okulary zgodne z normą EN 208 Pozwalają operatorowi widzieć bezpiecznie punkt wiązki podczas kalibrowania lasera. Określono wymagania dotyczące filtrów i ochron oczu stosowanych do justowania laserów i układów laserowych podanych w EN 60825-1:2007, w przypadku gdy niebezpieczne promieniowanie powstaje w widzialnym przedziale widma od 400 nm do 700 nm. Opisano filtry obniżające poziom promieniowania do wartości określonych dla laserów klasy 2 (< lub = 1 mW dla pracy ciągłej). Podano wymagania, metody badania i sposób znakowania.

Norma EN 208 zawiera takie informacje jak:

RB – stopień ochrony od RB1 do LB5 (gdzie wartość 5 jest najwyższą możliwą)

400 nm – 700 nm – Zakres długości fali w jakim okulary są certyfikowane

0,01 – 100  – Moc lasera W

2*10^-6 – 2*10^-2 – Maksymalna energia pulsu J

CE– Europejski znak zgodności oraz oznaczenie producenta.

Kolejna i bardzo ważną ochroną stosowaną podczas pracy z laserami są stałe jak i mobilne parawany – ekrany do ochrony pasywnej osób postronnych. Produkty i materiały wykorzystywane do tego typu ochron muszą być zgodne i certyfikowane z normą EN 12254 oraz niejednokrotnie z normą EN 60825-4.

Norma EN 12254 zawiera metody służące do badania funkcji eksploatacyjnych, a także wymagania dotyczące dokumentacji dla użytkownika, którą dostarcza się razem z wyrobem. Ekrany przeznaczone są do ochrony użytkownika przed: – niezamierzoną ekspozycją na bezpośrednie i/lub rozproszone promieniowanie laserowe; – ograniczoną czasowo ekspozycją na promieniowanie laserowe, ustaloną w oparciu o wymagania funkcjonalne określone zasadami oceny ryzyka. Niniejsza Norma Europejska odnosi się do ekranów ochronnych przeznaczonych do instalowania na nadzorowanych stanowiskach roboczych, na których promieniowanie laserowe o maksymalnej średniej mocy do 100 W lub energii pojedynczego impulsu do 30 J, występuje w zakresie widmowym między 180 nm (0,18 mikrometra) i 106 nm (1 000 mikrometrów). Niniejsza Norma Europejska dotyczy jedynie ochrony przed promieniowaniem laserowym.

Norma EN 12254 zawiera takie informacje jak:

AB – stopień ochrony od AB1 do AB10 (gdzie wartość 10 jest najwyższą możliwą)

180 nm – 1000 µm – Zakres długości fali w jakim okulary są certyfikowane

Tryb pracy lasera:

D– praca ciągła

I – praca impulsowa

R – praca impulsowa o impulsie gigantycznym

M – praca impulsowa z synchronizacją modów

CE– Europejski znak zgodności oraz oznaczenie producenta.

Pracodawca oraz osoba kierująca pracownikami są obowiązani znać, w zakresie niezbędnym do wykonywania ciążących na nich obowiązków, przepisy o ochronie pracy, w tym przepisy oraz zasady bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 207 § 3 kp [2]).

Pracodawco! Masz obowiązek chronić życie i zdrowie pracowników, przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, wykorzystując najnowsze osiągnięcia nauki i techniki, w tym w szczególności dorobek ergonomii, socjologii, psychologii i medycyny pracy.

Z życzeniami bezpiecznej pracy, nie tylko przy laserach Maciej Zimierski.

Źródło i literatura: www.pkn.pl, www.pip.gov.pl